Batarya Voltaj Dengesizliği ve Hücre Dengeleme

Lityum iyon paketler, seri bağlanmış hücre gruplarından oluşur. Örneğin 36 V’luk bir scooter bataryasında 10 grup, 18 V’luk bir matkap pilinde 5 grup seri bağlıdır. Sağlıklı bir pakette bu grupların gerilimleri birbirine çok yakındır. Gruplar arasındaki fark büyüdüğünde voltaj dengesizliği oluşur.

Dengesizlik nasıl anlaşılır?

• Cihaz göstergede yüksek doluluk gösterirken aniden kapanıyor.
• Şarj cihazı kısa sürede “dolu” ışığı yakıyor ama kullanım süresi çok kısa.
• Scooter yokuşta veya hızlanırken kesiyor.
• Pil hiç şarj almıyor (bir grup koruma eşiğinin altına düşmüş).

Neden oluşur?

Hücreler hiçbir zaman birebir aynı değildir. Kullanım boyunca bazı hücreler diğerlerinden hızlı yaşlanır, kendi kendine boşalma oranları farklılaşır. Paketin bir bölümünün daha sıcak çalışması da dengesizliği hızlandırır. Uzun süre boş bırakılan paketlerde bir grup derin deşarja düşebilir.

Hücre dengeleme nasıl yapılır?

Birçok BMS’te şarjın sonunda yüksek gerilimli grupları hafifçe boşaltan bir dengeleme devresi bulunur. Bu devre küçük farkları düzeltebilir ama büyük farkları kapatamaz. Fark büyükse:

• Gruplar tek tek ölçülür, dengeleme şarjı ile eşitlenir.
• Eşitlemeden sonra kapasite testi yapılır. Bir grup kapasitesini koruyamıyorsa o grubun hücreleri yorulmuş demektir.
• Yorulmuş hücreler değiştirilir; genellikle paketin tamamı eşleştirilmiş yeni hücrelerle yenilenir.

Scooter ve matkap pillerinde voltaj ölçümü

Scooter bataryalarında genellikle 10, 13 veya daha fazla grup; matkap pillerinde 3, 5 veya 10 hücre bulunur. Her grubu ayrı ayrı ölçerek sorunun dengesizlik mi, hücre yorulması mı yoksa BMS arızası mı olduğunu ayırıyoruz. BMS tarafı için BMS tamiri ve arıza tespiti yazımıza bakın.

Sık sorulan sorular

Dengesizlik kendiliğinden düzelir mi?

Küçük farkları BMS’in dengeleme devresi zamanla düzeltebilir. Fark büyükse veya bir grup yorulmuşsa kendiliğinden düzelmez.

Pili tamamen boşaltıp doldurmak dengeyi düzeltir mi?

Bu yöntem bazen göstergeyi düzeltir ama hücre grupları arasındaki gerçek farkı kapatmaz. Ayrıca derin deşarj hücrelere zarar verebilir.

Dengeleme yeterli olmazsa ne yapılır?

Gruplar eşitlendikten sonra kapasite testi yapılır. Bir grup kapasitesini koruyamıyorsa hücreler eşleştirilmiş yenileriyle değiştirilir.